ارزیابی سایت

فاکتورهای ارزیابی یک وب سایت

 

از چه فاکتورهایی برای ارزیابی یک سایت می توان استفاده کرد؟ منبع این مطلب از سایت Oline&UrisLibraries در بخش Evaluating Web Sites: Criteria and Tools است. (ترجمه در کلاس)

 

1- اصلی ترین فاکتور: محتوا (context)

•  The User Context: مهم ترین فاکتور جستجو و نیازهای خود کاربر است. برای چه از یک سایت استفاده می کنید؟ برای تجارت، تفریح و سرگرمی، پژوهش و ....

سایت های متون علمی بسیار قوی و بر پایه متن هستند. یک ژورنال دانشگاهی با مجله مردمی یا مجله عمومی کاملا متفاوت است.

• The Web Context: برخی از تمایزات بصری که بیشتر بیانگر آن هستند که ماهیت محتوا را در نشریات چاپی نشان می دهند، در وب هم وجود دارند.

وب مشوق بیشتری برای استفاده از گرافیک دارد. حتی در رنگ می توان بسیار بیش از چاپ، تنوع رنگی داشت و انواع طیف های رنگ را مورد استفاده قرار داد.

رنگ های گرافیکی که در وب سایت نیویورک تایمز به نظر می آید، قبل از رنگ های گرافیکی چاپی آنها ایجاد شده است.

وب سایت های سوء استفاده از کودکان را با سایت رودخانه می سی سی پی، نیویورک تایمز، یو اس نیوز و پرس و جوی ملی با هم مقایسه کنید.

 

2- معیارهای ارزیابی: (از کتابخانه دانشگاه کرنل)

ده معیار برای ارزیابی یک وب سایت وجود دارد:

الف- اطلاعات مربوط به نویسنده Auther

ب- زمان انتشار Date of Publication

ج- ویرایش و بازبینی Edition or Revision

د- ناشر Publisher

ه- عنوان وبTitle of Journal

و- مخاطب سایت Intended Audience

ز- استدلال عینی مطالب Objective Reasoning

ح- حوزه تحت پوشش Coverage

ط- شیوه نگارش Writing Style

ی- ارزیابی نهایی  Evaluative Reviews

 

درک اولیه از یک اتفاق (منبع)

 

الف- Auther:

نویسنده یا نویسندگان چقدر اعتبار دارند؟ وابستگی آنها به چه میزان است؟ زمینه آموزشی، نوشته های قبلی و تجربه او به چه میزان است؟ آیا کتاب هایی که تا کنون نوشته در حوزه تخصصش هست؟

برای شناخت فرد در سایت باید به Who`s who? مراجعه کرد. از راه های مختلف می توان وابستگی ها و ارزش های آکادمیک افراد را یافت. بعضی اسامی در حوزه های مختلف مطرح می شود. باید دید فرد نویسنده با نهاد خوش نامی همکاری می نماید یا خیر؟ ارزش های پایه ای آن نهاد به چه میزان است؟

 

ب- زمان انتشار Date of Publication

معمولا تاریخ انتشار در بالا یا پایین صفحه مشخص می شود. اگر یافت نشد باید به دنبال تاریخ کپی رایت گشت. به طور طبیعی آخرین بازبینی همیشه در پایین صفحه قرار دارد. این کار برای آن است که اولا کاربر متوجه شود که مطلب به روز است یا کهنه و قدیمی است؛ ثانیا مضمون ها و مفاهیم مدام دچار تحول می شوند پس ما نیاز به اطلاعات جدید داریم. امروزه منابع خبری حتی ساعت و دقیقه به روز شدن مطالب را نیز برای ما بیان می کنند.

 

ج- ویرایش و بازبینی Edition or Revision

در این بخش باید مشخص شود که مطلب برای اولین بار بر روی سایت قرار گرفته یا بازبینی شده است. آیا در بازبینی حذف و اصلاحاتی که متناسب با نیازهای مخاطبان باشد، انجام شده است یا خیر؟

 

د- ناشر Publisher

باید دید آیا ناشر به حد کافی اعتبار دارد و شهرت لازم در خصوص مطلب را منتشره را دارد یا خیر؟ اگر منبع توسط یک انتشارات دانشگاهی منتشر شده باشد از اعتبار کافی برخوردار است.

 

ه- عنوان وبTitle of Journal

با استفاده از عنوانی که برای وب انتخاب شده است می توان تشخیص داد که نشریه آکادمیک است یا عامیانه. اگر بخواهیم خوب این قضیه را درک کنیم باید به سراغ تشخیص مجلات آکادمیک از غیرآکادمیک برویم.

 

آنالیز محتوا (منبع)

 

بعد از درک اوایه باید بدنه مطلب را بررسی کنیم. باید از نیات نویسنده مطلع شویم و بعد فهرست مندرجات و نمایه را ببینیم. پس از آن کتابشناسی را ملاحظه می کنیم و سرفصل ها را می خوانیم.

 

و- مخاطب سایت Intended Audience

باید مشخص شود که چیزی که سایت در اختیار مخاطب می گذارد، برای مخاطب تخصصی است یا برای مخاطب عام طراحی شده است؟ آیا مطلب مورد نظر پیچیده و فنی است یا ابتدایی و غیر فنی؟

 

ز- استدلال عینی مطالب Objective Reasoning

اطلاعاتی که سایت می دهد چقدر واقعیت دارد، چقدر نظر شخصی نویسنده و چقدر تبلیغات و شعار است؟

جدا کردن حقیقت از نظر شخصی کار ساده ای نیست. نویسنده ماهر طوری عمل می کند که تفسیر خودش به جای حقیقت جا بزند. خبرهای حقیقی Verify می شوند اما در نظریه به تفسیر حقایق می پردازند.

 

آیا نظری که نویسنده مطرح می کند مدارک محکمه پسند دارد و دقیق است یا صلاحیتش زیر سوال می رود؟

 

فرض های نوشته باید منطقی باشد. پس مواظب خطاها باشیم. در ارزیابی مطالب باید این نکته را هم مد نظر داشت که آیا ایده ها پیشرفته است یا کم و بیش در همان مسیری است که قبلا خوانده ایم و حرف نویی برای زدن ندارد.

( هر چه نویسنده ای به طور رادیکال تر از دیدگاه دیگران فاصله می گیرد [چپ نمایی ها و داد و فریاد زدن نویسنده بیشتر می شود] باید دقت بیشتری به خرج داد و منتقدانه مطلب را بررسی کرد)

 

از دیگر موارد مهم آن است که  باید دقت کرد نویسنده عینی گرا و بی طرف است یا به تحریک احساسات می پردازد و یا آنکه متعصبانه و جانبدارانه است؟

 

ح- حوزه تحت پوشش Coverage

آیا نویسنده تمام منابع مختلف راجع به آن موضوع را دیده و به مطالب دیگر هم ارجاع داده است؟

نویسده باید به تمام منابع نگاه کند تا امکان مقایسه داشته باشد. مسلما یک موضوع را هر فرد به تنهایی نمی تواند کشف کند و باید با دیگران هم مشورت کند. باید طیفی از دیدگاه ها راجع به موضوع مورد نظر اخذ شود.

 

آیا موادی که در سایت استفاده شده برای مطالب، اولیه است یا مواد ثانویه ستفاده شده است. منابع اولیه ماده خام هستند اما منابع ثانویه به منابع اولیه متکی هستند.

در کار خبر، خبرگزاری ها منابع اولیه هستند و روزنامه ها منابع ثانویه.

 

ط- شیوه نگارش Writing Style

نحوه نگارش مطالب قابل فهم و جذاب برای مخاطب بوده است تا بتواند مطلب را تا انتها ادامه دهد یا خیر؟

 

ی- ارزیابی نهایی  Evaluative Reviews

جمع بندی نهایی برای این اساس است که هر کسی چه نگاهی به مجموعه سایت مورد نظر دارد. یکی از ملاک ها می تواند این باشد که سایت چقدر ارجاع خورده است.

 

چک لیست هشت تایی: (هشت معیار دیگر برای ارزیابی از طرف دانشگاه برکلی)

                                              برای ارزیابی صفحه

 

1-     URL چه می گوید؟ ( منظور از URL همان آدرسی است که در بالای صفحه تایپ می کنیم).

پس از نام معمولا پسوندی قرار می گیرد که این پسوندها اطلاعاتی به ما می دهد. مثلا پسوند .biz برای تجارت است، .org مفهوم سازمانی دارد، .edu ارزش دانشگاهی و علمی دارد و ...

 

2- صفحه را چه کسی نوشته است؟ آیا نویسنده مقام مفید و علمی است یا خیر؟

 

3- تاریخ انتشار

 

4- آیا اطلاعاتی که ذکر شده، موثق است یا خیر؟

 

5- آیا صفحه تمامیت همه جانبه و قابلیت اتکا به عنوان منبع دارد یا خیر؟

 

6- سمت گیری یا جهت گیری مطالب دارد و اگر هست، چگونه است؟

 

7- آیا مطالب صفحه طعنه آمیز و طنز است و همراه با شوخی است؟

 

8- امکان پس فرست یا فیدبک بای کاربر وجود دارد؟ یعنی اگر خواست سوالی کند یا را جع به مطلبی اظهارنظری داشت(حق تحفظ)، جایی برای ارائه نظر وجود دارد؟

منبع

 

چک لیست برای آنالیز اطلاعات: (Elizabeth E. Kirk)

                             برای ارزیابی اطلاعات

 

1-     مسئله مولف

 

2-     شکل انتشار

 

3-     زاویه دید یا جانبداری

 

4-     نحوه ارجاع به منابع دیگر

 

5-     قابل بررسی بودن متن (Verification): یعنی بتوان مطالب و نظرات شخصی نویسنده را از مطالب منابع دیگر یا نقل قول ها تمیز داد.

 

6-     مطلب چقدر در میان مردم جاری است و ترویج دارد.

 

7-     مطلب چقدر پروپاگاندا است. یعنی چه میزان تحریف(Disinformation) در اطلاعات شده یا بد اطلاع(Misinformation) داده است.

 

8-     یک اطلاع با چه مکانیزمی به حالت مولف بودن و طبقه بندی ساختاری خوبی رسیده و بر روی اینترنت قرار گرفته است

منبع

 

پنج  معیار برای صفحات وب (جیم کاپون):

 

1-     صحت(Accuracy)

 

2-     مشخص بودن مولف(Authority)

 

3-     تداول و ترویج (Currency)

 

4-     عینی بودن (Objectivity)

 

5-     میزان پوشش (Coverage)

منبع

 

ارزیابی عامی وب سایت ها ( هوپ تیلمن):

 

1-     سایت باید معیارهای مشخص و اعلام شده داشته باشد.

 

2-     نویسندگان مطالب سایت چه پیشینه ای دارند

 

3-     بررسی سایت های مرتبط با این سایت و مقایسه آن

 

4-     مطالب دارای ثبات اطلاعات باشد و بعد پوزش و عذرخواهی نداشته باشد.

 

5-     مقتضیات فرمت

 

6-     سایت به چه میزان از سخت افزار، نرم افزار و امکانات مولتی مدیا استفاده کرده است.

 

آیا قیمت هم در ارزیابی یک سایت به عنوان ملاک تلقی می شود؟ (سوال کلاسی)

 

می توان در برخی مراحل قیمت را هم به حساب آورد. به این ترتیب که وقتی یک URL می گیریم نیاز به Host داریم و باید هزینه کنیم. علاوه بر این برای راه اندازی سایت احتیاج به Programing نیز هست که آن هم هزینه خاص خود را دارد. در این میان هر چقدر بیشتر هزینه شود، کیفیت کار و فضای در اختیار گرفته شده و امکانات سایت نیز بیشتر خواهد بود.

 

اگر دوست دارید بیشتر بدانید:

http://epress.lib.uh.edu/pr/v8/n3/smit8n3.html